දූෂිතයන්ට දඬුවම් දීමත්, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය රැකගැනීමත් එකිනෙකට පටහැනිද?

මෙම සටහන, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ පැවැත්ම තීරණය වන තීරණාත්මක සංවාදයක් සඳහා ය.

ඕනෑම ශිෂ්ට සම්පන්න සමාජයක නීතියේ ආධිපත්‍යය (Rule of Law) රැඳී පවතින්නේ ප්‍රධාන පද නම් දෙකක් මතය. ඉන් එකක් වන්නේ,

වංචාව සහ දූෂණය නීතිය හමුවේ තරාතිරම නොබලා දඬුවම් ලැබිය යුතු වීම ය. අනෙක් පදනම  වන්නේ, එම දඬුවම් සහ සාධාරණය ඉටු කරන අධිකරණ පද්ධතිය, විධායකයේ හෝ දේශපාලන අධිකාරියේ බලපෑම්වලින් තොරව සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීනව පැවැතීම ය.

අද වන විට අප රට තුළ නැවතත් සංවාදයට ලක්ව ඇත්තේ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ විධායකයේ මැදිහත්වීම්පිළිබඳ පැරණි, එහෙත් භයානක මතවාදයයි.

විශේෂයෙන්ම නඩු ප්‍රමාදය නැවැත්වීම හෝ දූෂිතයන්ට දඬුවම් දීම වැනි ජනප්‍රිය මාතෘකා පෙරට දමමින්, විනිසුරුවරුන්ගේ සේවා කාලය හෝ විශ්‍රාම වයස වෙනස් කිරීමට දේශපාලන අධිකාරිය පෙළඹෙන විට අප ඉතාසප්‍රමාණිකව ප්‍රශ්න කළ යුතුව තිබේ.

අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය යනු දේශපාලනඥයන්ගේ තෑග්ගක් නොවේ.

අප රටේ ඉතිහාසය දෙස බලන විට, 1978 ව්‍යවස්ථාවෙන් විනිසුරු තනතුරු අහෝසි කිරීමේ සිට 1983 දී විනිසුරුනිවාස ඉදිරිපිට පැවැත්වූ මැර විරෝධතා, අගවිනිසුරුවරුන්ට එරෙහිව ගෙන ආ දේශපාලනමය දෝෂාභියෝග දක්වාබොහෝ අවස්ථාවලදී සිදුවූයේ එකම දෙයකි. එනම් "නීත්‍යානුකූල ආවරණ" යටතේ අධිකරණය විධායකයේ ග්‍රහණයට ගැනීමට උත්සාහ කිරීමයි.

පාර්ලිමේන්තුවේ 2/3 ක බහුතරයක් තිබූ පමණින් යම් පනතක් හෝ ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් සම්මත කරගැනීමනීත්‍යානුකූල විය හැක. නමුත් නීත්‍යානුකූල වූ පමණින්ම සෑම දෙයක්ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී හෝ සාධාරණ වන්නේ නැත.

වත්මන් විනිසුරුවරුන් ඉලක්ක කරගනිමින්, ඔවුන්ගේ විශ්‍රාම වයස හදිසියේ දීර්ඝ කිරීමට යාම වැනි පියවරක් අද දිනනීත්‍යානුකූලව සම්මත කළද, ඉන් සිදුවන්නේ අධිකරණය කෙරෙහි මහජනයා තුළ ඇති විශ්වාසය පළුදු වීමය.

"මෙය ආණ්ඩුවෙන් අධිකරණයට දුන් වාසියක්ද?" යන සැකය සමාජගත වීම, එමගින් වැලැක්විය නොහැක.

පහළ අධිකරණවල සිටින දක්ෂ, ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරුන්ගේ උසස්වීම් ඇහිරී යාමෙන් සමස්ත අධිකරණ පද්ධතියේමසේවා උද්‍යෝගය බිඳවැටීම සිදු විය හැකිය.

අනාගතයේ බලයට එන ඕනෑම ආණ්ඩුවකට තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි විනිසුරුවරුන්ගේ ධුර කාලයන් වෙනස් කිරීමටපූර්වාදර්ශ සැපයීම මෙමඟින් සිදු වනු ඇත.

නඩු ප්‍රමාදය නැවැත්වීමට සහ දූෂිතයන්ට දඬුවම් දීමට සැබෑ විසඳුම් මොනවාද? දූෂිතයන්ට දඬුවම් දීම සහ නඩුප්‍රමාදය අවම කිරීම සැබැවින්ම කළ යුත්තකි. නමුත් ඊට අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට හානි වන හදිසි තීරණ ගැනීමටඅවශ්‍ය නැත. ඒ සඳහා ඕනෑ තරම් ප්‍රගතිශීලී විකල්ප පවතී.

අනාගත පත්වීම් සඳහා පමණක් බලපවත්වන ලෙස නීති වෙනස් කිරීම (Prospective Application) ඉන් එතති. විශ්‍රාම වයස වැඩි කරන්නේ නම්, එය බල පැවැත්විය යුත්තේ පනත සම්මත වූ දිනට පසු අලුතින් පත්වනවිනිසුරුවරුන්ට පමණි. එවිට කිසිදු දේශපාලන වාසියක් පිළිබඳ චෝදනාවක් එල්ල නොවේ.

විශේෂිත/තාවකාලික විනිසුරු පත්වීම් (Ad-hoc Judges) ලබා දීම අනෙක් විකල්පයයි. ගොඩගැසී ඇති නඩුඉක්මනින් අවසන් කිරීම සඳහා පමණක් විශ්‍රාම ගිය ප්‍රවීණ විනිසුරුවරුන්ව නිශ්චිත කෙටි කාලයකට කොන්ත්‍රාත්පදනම මත නැවත සේවයේ යෙදවීම කළ හැකි ය.

යටිතල පහසුකම් සහ ඩිජිටල්කරණය තවත් විකල්පයකි. අධිකරණ පද්ධතිය නවීන තාක්ෂණයෙන් සන්නද්ධ කිරීම, පහළ අධිකරණවල විනිසුරු සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීම සහ නඩු කළමනාකරණ පද්ධති කාර්යක්ෂම කිරීම ඒ අනුව සිදු කළ හැකිය.

අප ආරක්ෂා කරගත යුත්තේ කුමක්ද? දූෂණයට එරෙහි සටන සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය යනු එකිනෙකටවෙනස් කරුණු දෙකක් නොව, එකම කාසියක දෙපැත්තයි. ස්වාධීන අධිකරණයක් නැති රටක දූෂිතයන්ට කිසිදිනෙක සැබෑ දඬුවම් ලැබෙන්නේ නැත. මන්දයත්, අද දේශපාලන අධිකාරියට යටත් වන අධිකරණයක්, හෙට දිනයේ බලයටඑන දූෂිතයන්ව ද නිදොස් කොට නිදහස් කරනු ඇති බැවින් ය.

එබැවින්, නීතියේ ආධිපත්‍යය සුරැකීමට නම්,

දූෂිතයන්ට දඬුවම් දීමේ ක්‍රියාවලිය විද්‍යාත්මකව සහ අපක්ෂපාතීව සිදුවිය යුතුය. එමෙන්ම, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ආත්මයට හානි කරන සියලු ආකාරයේ විධායක මැදිහත්වීම් වහා නතර විය යුතුය.

පුරවැසියන් ලෙස අප පෙනී සිටිය යුත්තේ පුද්ගලයන් වෙනුවෙන් නොව, ස්වාධීන අධිකරණ පද්ධතියක් සහ නොසැලෙන නීතියේ ආධිපත්‍යයක් වෙනුවෙන් ය.

විනිසුරුවන්ගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීමට එරෙහිව පෙනී සිටින්නන් අතර, දූෂිතයන්ට දඩුවම් දීම  වලක්වා ගැනීම සඳහා උත්සාහ දරන්නෝද සිටින බව රහසක් නොවේ. එවැනි පිරිස් පෙන්වා අධිකරණයේ ස්වාධීවත්වය කෙළෙසීමට  විධායකයට හෝ ව්‍යවස්ථාදායකයට ලැයිසොන් දීමට රටක පුරවැසියන් ක්‍රියා කරයි නම්, නැවතත් ඇති වන්නේ JR ජවර්ධනලාගේ සහ R ප්‍රේමදාසලාගේ යුගයේ පුනරාවර්ථනයක්  මිස  නව යුගයක් නොවේ.

ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව  විසින් විනිසුරුවන්ගේ විශ්‍රාම වයස දීර්ඝ කිරීමට ගනු ලබන මෙම උත්සාහය, අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට අනිසි බලපෑම් එල්ල කරන විධායක හෝ ව්‍යවස්ථාදායක තීන්දුවක් වීමට ඇති ඉඩකඩ  ඉදිරියේදී අහුරාලනු ඇතැයි මම පුද්ගලිකව තවමත් විශ්වාස කරමි.

යම් හෙයකින් එය එසේ නොවුණ හොත්, JR ජයවර්ධන, R ප්‍රේමදාස  යුගය සහ අනුර කුමාර යුගය අතර ඇති වෙනස තුනී වනු ඇත් බව ස්ථීරය.

එඩ්වඩ් පෙරේරා ✍️